Toạ đàm khoa học: Tiếp cận các quá trình tiếp biến văn hoá qua tài liệu lưu trữ ảnh

Tài liệu lưu trữ ảnh trong nghiên cứu các quá trình tiếp biến văn hóa
Trong phần trình bày, diễn giả đã tập trung làm rõ vai trò của tài liệu lưu trữ ảnh như một nguồn tư liệu đặc thù trong nghiên cứu các quá trình tiếp biến và giao thoa văn hóa.
Theo đó, tài liệu lưu trữ ảnh không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn là phương tiện ghi lại những biến đổi về bản sắc, lối sống, quan hệ xã hội và các hình thức biểu đạt văn hóa trong bối cảnh giao lưu giữa các nền văn hóa khác nhau. Đặc biệt, trong trường hợp quan hệ Pháp - Việt, các bộ sưu tập ảnh đã trở thành một “dấu vết thị giác” quan trọng giúp tái hiện các tương tác lịch sử trong thời kỳ thuộc địa và hậu thuộc địa. Tài liệu lưu trữ ảnh và dấu ấn của chủ thể sáng tạo
Một trong những nội dung trọng tâm của tọa đàm khoa học là việc phân tích các bộ sưu tập tài liệu lưu trữ ảnh của cả nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và nghiệp dư, qua đó làm nổi bật tính đa dạng của nguồn tư liệu và các góc nhìn khác nhau trong việc ghi nhận hiện thực.
Thông qua các ví dụ cụ thể như bộ sưu tập của nhiếp ảnh gia nghiệp dư Désiré Sic với hơn 4.000 bức ảnh, diễn giả cho thấy mỗi bộ sưu tập không chỉ là tập hợp hình ảnh mà còn là một cấu trúc tri thức được kiến tạo bởi chính tác giả  phản ánh nhận thức, vị thế xã hội và bối cảnh lịch sử của người chụp .
Điều này đặt ra yêu cầu đối với nhà nghiên cứu trong việc tiếp cận tài liệu lưu trữ ảnh theo hướng phê phán nguồn, nhận diện các yếu tố chủ quan, định kiến và bối cảnh quyền lực có thể chi phối nội dung hình ảnh.

Từ cá nhân đến xã hội: Tài liệu lưu trữ ảnh như “ký ức thị giác”
Diễn giả cũng mở rộng phân tích sang các bộ sưu tập ảnh trong môi trường đô thị, tiêu biểu là bộ sưu tập ảnh tại studio Rex (Marseille), cho thấy cách các cá nhân, đặc biệt là người nhập cư sử dụng nhiếp ảnh để xây dựng hình ảnh bản thân trong không gian xã hội mới. 
Những bức chân dung tưởng chừng mang tính cá nhân này thực chất phản ánh các quá trình tái cấu trúc bản sắc, thích nghi văn hóa và khẳng định vị thế xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa và di cư. Qua đó, tài liệu lưu trữ ảnh được nhìn nhận như một dạng “ký ức thị giác”, góp phần lý giải các hiện tượng xã hội và văn hóa vượt ra ngoài khuôn khổ của tư liệu văn bản truyền thống.

Vai trò của công tác lưu trữ trong nghiên cứu liên ngành
Từ góc độ khoa học lưu trữ, tọa đàm tiếp tục khẳng định vai trò của công tác lưu trữ tài liệu nghe nhìn và đội ngũ người làm lưu trữ trong việc tổ chức, bảo quản và phát huy giá trị của loại hình tài liệu đặc thù này.
Thông qua các hoạt động nghiệp vụ người làm lưu trữ không chỉ bảo đảm khả năng tiếp cận mà còn góp phần tái cấu trúc ngữ cảnh và nâng cao giá trị khai thác của tài liệu lưu trữ ảnh trong nghiên cứu lịch sử, văn hóa và xã hội. Không gian trao đổi học thuật chuyên sâu
Với đối tượng tham dự là các giảng viên và nghiên cứu sinh, tọa đàm diễn ra trong không khí học thuật chuyên sâu, tập trung vào các vấn đề phương pháp luận và liên ngành.
Nhiều câu hỏi đã được đặt ra xoay quanh việc sử dụng tài liệu lưu trữ ảnh trong nghiên cứu tiếp biến văn hóa, phương pháp phân tích hình ảnh cũng như những thách thức trong việc xử lý và diễn giải nguồn tư liệu nghe nhìn trong bối cảnh hiện nay. Diễn giả đánh giá cao chất lượng trao đổi học thuật, đồng thời bày tỏ sự ấn tượng trước tinh thần nghiên cứu nghiêm túc và khả năng tiếp cận vấn đề một cách hệ thống của đội ngũ giảng viên và nghiên cứu sinh.
Tọa đàm khoa học đã góp phần làm rõ vai trò của tài liệu lưu trữ ảnh trong việc nghiên cứu các quá trình tiếp biến văn hóa, đồng thời mở rộng cách tiếp cận liên ngành giữa Lưu trữ học, Lịch sử và Nhân học.
Thông qua hoạt động trao đổi với chuyên gia quốc tế, toạ đàm tiếp tục khẳng định định hướng phát triển của Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng trong việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng nghiên cứu và đào tạo, đồng thời cập nhật các xu hướng học thuật hiện đại trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số.

Một số hình ảnh của Toạ đàm khoa học: