Kết nối đào tạo với thực tiễn lưu trữ tư liệu điện ảnh cùng Viện Phim Việt Nam

Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, nghiên cứu về bảo tồn và phát huy giá trị di sản tư liệu, trong đó có tài liệu phim điện ảnh, được Khoa xác định là một hướng nghiên cứu trọng tâm. Tài liệu phim điện ảnh, hay tư liệu hình ảnh động là loại hình tài liệu lưu trữ đặc biệt: Vừa mang giá trị thông tin, giá trị chứng cứ, vừa có sức hấp dẫn và khả năng tác động mạnh mẽ đến nhận thức, cảm xúc của người tiếp cận thông qua hình ảnh, âm thanh. Hợp tác giữa Viện Phim Việt Nam và Nhà trường trong nghiên cứu, đào tạo về lưu trữ tài liệu phim điện ảnh vì vậy mở ra điều kiện để kết nối chuyên môn lưu trữ với yêu cầu gìn giữ, khai thác và lan tỏa các giá trị văn hóa.
Tham dự chương trình, về phía Viện Phim Việt Nam có ông Lê Long Vân – Trưởng phòng Nghiên cứu, Sưu tầm và Quay tư liệu; bà Đinh Thị Thúy Chinh – Trưởng phòng Bảo quản phim; ông Phạm Hồng Phong – Phó Trưởng phòng Nghiên cứu, Sưu tầm và Quay tư liệu; ông Nguyễn Hải Bằng – Phó Phòng Biên dịch và Chiếu phim, cùng các báo cáo viên, cán bộ chuyên môn của Viện. Về phía Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng có TS. Cam Anh Tuấn – Trưởng Khoa; TS. Trần Thanh Tùng, TS. Nguyễn Hồng Duy – Phó Trưởng Khoa, cùng các giảng viên và gần 80 sinh viên ngành Lưu trữ học.

Từ trang sách điện ảnh đến những chiều sâu của ký ức
Mỗi thước phim lưu giữ dấu vết của một thời: Diện mạo con người, không gian sống, tiếng nói và những chuyển động của xã hội. Để đọc và hiểu những dấu vết ấy, người làm lưu trữ cần kiến thức về tài liệu, đồng thời cần hiểu bối cảnh lịch sử, văn hóa và nghệ thuật đã tạo nên chúng. Bởi vậy, tiếp cận nguồn học liệu điện ảnh cũng là một cách mở rộng nền tảng tri thức cho việc nhận diện và phát huy giá trị tư liệu hình ảnh động.
Mở đầu chương trình, clip giới thiệu về Viện Phim Việt Nam và Thư viện của Viện giúp người tham dự hình dung về hoạt động gìn giữ, phục vụ khai thác nguồn tư liệu điện ảnh. Tiếp đó, B à Nguyễn Thu Trinh, Phòng Nghiên cứu, Sưu tầm và Quay tư liệu, giới thiệu các nhóm tài liệu tiêu biểu trong bộ 30 tài liệu trưng bày, bao quát lịch sử điện ảnh, lý luận và phê bình, nghệ thuật, kỹ thuật và phương pháp làm phim.
Với giảng viên, sinh viên ngành Lưu trữ học, những ấn phẩm này mở thêm hướng tiếp cận đối với một loại hình tư liệu giàu khả năng biểu đạt. Hiểu về tác phẩm, người làm phim và kỹ thuật điện ảnh góp phần giúp người học đặt tài liệu trong mối liên hệ với hoàn cảnh ra đời, từ đó có cơ sở nghiên cứu nội dung và giá trị của tài liệu sâu sắc hơn.
Trao nguồn học liệu, mở thêm cơ hội đồng hành
Tại chương trình, Viện Phim Việt Nam trao tặng Khoa một số ấn phẩm chuyên ngành phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Hoạt động mang ý nghĩa chia sẻ nguồn lực tri thức, tạo điều kiện để tài liệu tiếp tục được đọc, được nghiên cứu và sử dụng trong môi trường đại học.
Phát biểu tại sự kiện, ông Lê Long Vân bày tỏ mong muốn những tài liệu và kinh nghiệm được giới thiệu sẽ hữu ích đối với giảng viên, sinh viên; đồng thời kỳ vọng cuộc gặp gỡ góp phần tăng cường kết nối, mở thêm cơ hội trao đổi chuyên môn và hợp tác giữa hai đơn vị.
Thay mặt Khoa, TS. Cam Anh Tuấn trân trọng cảm ơn tình cảm, sự đồng hành của Viện Phim Việt Nam và đánh giá cao giá trị của nguồn tài liệu được trao tặng đối với giảng dạy, học tập, nghiên cứu. Trên cơ sở Biên bản ghi nhớ hợp tác đã được ký kết giữa Viện và Nhà trường, Trưởng Khoa mong muốn hai bên tiếp tục cụ thể hóa các nội dung phối hợp nghiên cứu, đào tạo về lưu trữ tài liệu phim điện ảnh; tạo điều kiện để giảng viên, sinh viên tiếp cận nguồn tư liệu và thực tiễn chuyên môn tại Viện. Những hoạt động trao đổi nghiệp vụ, chia sẻ học liệu và kết nối người học với môi trường nghề nghiệp sẽ góp phần đưa các nội dung hợp tác vào thực tiễn, hướng tới sự đồng hành sâu rộng, lâu dài giữa hai đơn vị.
Khoa cũng gửi tặng Viện Phim Việt Nam món quà lưu niệm, thể hiện sự trân trọng đối với tình cảm và những đóng góp của đơn vị dành cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu của Khoa.

Phía sau sức sống của những thước phim
Để một thước phim có thể tiếp tục được xem, được nghiên cứu và đến với công chúng là cả quá trình lao động chuyên môn bền bỉ. Phần trao đổi nghiệp vụ đã giúp người tham dự đến gần hơn với công việc ấy qua hai chuyên đề về bảo quản và số hóa tư liệu hình ảnh động.
Trong chuyên đề “Lưu trữ, bảo quản tư liệu hình ảnh động tại Viện Phim Việt Nam”, bà Đinh Thị Thúy Chinh – Trưởng phòng Bảo quản phim chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn của công tác gìn giữ tư liệu phim. Từ góc nhìn nghề nghiệp, người học có thêm hình dung về yêu cầu bảo quản một loại hình tài liệu có đặc điểm riêng về vật liệu và chất lượng kỹ thuật, cũng như sự thận trọng cần thiết trong quá trình xử lý. Tiếp đó, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Kỹ sư Phòng Kỹ thuật trình bày chuyên đề “Thiết bị và quy trình số hóa tư liệu hình ảnh động tại Viện Phim Việt Nam”. Những chia sẻ giúp giảng viên, sinh viên hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa thiết bị, quy trình thực hiện và chất lượng tư liệu số, qua đó tiếp cận công việc số hóa từ yêu cầu nghiệp vụ cụ thể.
Đặt cạnh nhau, hai chuyên đề gợi mở một cách nhìn xuyên suốt: Gìn giữ tư liệu đòi hỏi sự gắn kết giữa hiểu biết về vật mang tin, năng lực kỹ thuật và khả năng tổ chức khai thác. Với sinh viên Lưu trữ học, đó cũng là lời nhắc về chiều sâu của nghề nghiệp mà các em đang theo đuổi, mỗi thao tác chuyên môn đều gắn với trách nhiệm đối với những chứng tích của quá khứ.
Không khí trao đổi sôi nổi sau các chuyên đề là một điểm nhấn của chương trình. Nhiều câu hỏi, ý kiến từ giảng viên và sinh viên được gửi đến các báo cáo viên, tạo nên cuộc đối thoại trực tiếp giữa những người học, người nghiên cứu và người đang thực hành nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, hoạt động tham quan khu vực trưng bày tiếp tục mở rộng không gian trao đổi ngoài hội trường. Qua việc trực tiếp xem các ấn phẩm và trò chuyện với cán bộ Viện, giảng viên, sinh viên có thêm điều kiện tìm hiểu nguồn học liệu theo mối quan tâm của mình. Những trang sách, câu chuyện nghề và câu hỏi từ người học vì thế được kết nối trong cùng một trải nghiệm học thuật.

Tiếp nối ba mươi năm bằng những kết nối tri thức
Diễn ra trong thời điểm hướng tới kỷ niệm 30 năm thành lập Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng (1996 - 2026), chương trình cùng Viện Phim Việt Nam mang thêm ý nghĩa về sự tiếp nối. Nhìn lại hành trình phát triển của một đơn vị đào tạo cũng là dịp suy nghĩ về những kiến thức, năng lực và cơ hội học tập cần tiếp tục trao cho các thế hệ sinh viên. Sự tiếp nối ấy được thể hiện qua những việc làm cụ thể: bổ sung nguồn học liệu, đưa kinh nghiệm nghề nghiệp đến giảng đường, tạo cơ hội để người học đối thoại với cán bộ chuyên môn và mở thêm quan hệ phối hợp giữa Khoa với các cơ quan thực tiễn. Từ một cuộc gặp gỡ, những khả năng đồng hành trong đào tạo và nghiên cứu được gợi mở, cần được tiếp tục vun đắp bằng các hoạt động thiết thực.
Trong không khí trao đổi học thuật của Diễn đàn Nhân văn mùa thu tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cuộc gặp gỡ giữa lưu trữ và điện ảnh cũng gợi nhắc một mối quan tâm chung của khoa học nhân văn: Con người lưu giữ, diễn giải và trao truyền ký ức như thế nào. Một thước phim được gìn giữ có thể trở thành nguồn tư liệu cho nghiên cứu, chất liệu cho giảng dạy và cơ hội để thế hệ sau hiểu thêm về đời sống của những người đi trước.

Từ ý nghĩa đó, chương trình góp thêm một trải nghiệm học thuật vào hành trình hướng tới dấu mốc 30 năm của Khoa. Khi tri thức được chia sẻ và những kết nối nghề nghiệp được mở rộng, ký ức được gìn giữ hôm nay có thêm cơ hội trở thành nguồn hiểu biết cho ngày mai.